Orofasiyal yarıklar veya yarık dudak ve yarık damak, en yaygın doğum kusurları arasındadır. Aslında, KidsHealth’e göre, ABD’deki her 1000 bebekten yaklaşık 1 ile 2’si yarıklarla doğuyor. Bu tıbbi durum, rahimdeki uygunsuz gelişme nedeniyle oluşur. Bebeğinizde yarık damak varsa, neredeyse kesin olarak doğumda teşhis edilecektir. Çocuğunuzun çocuk doktoru, tedavi için onu değerlendirecektir. Çoğu zaman, ameliyat yardımcı olabilir. Ancak ameliyat hemen yapılmayabilir ve bebeğinizin daha sonra ek ameliyatlara ihtiyacı olabilir. Küçük çocuğunuz ameliyattan sonra dil ve konuşma terapisti (DKT) tarafından ele alınabilecek konuşma zorlukları yaşayabilir.
Yarık Damak Neden Konuşmayı Etkiler?
Ağzınızın çatısında sert bir damak ve yumuşak bir damak vardır. Kemikten oluşan sert damak önde, dokulardan oluşan yumuşak damak arkadadır. Çocuğunuzda yarık damak varsa, damakta açıklık var demektir. Velofaringeal disfonksiyon (VFD), ağız ve burun arasındaki açıklık düzgün kapanamadığında ortaya çıkar. Bu, çocuğunuz konuşurken burundan aşırı hava akışına neden olur ve buna hipernasalite de denir. Bu ameliyatla düzeltilebilse de, bazı gençler hala VFD yaşıyor. Neyse ki, yarık damak hastaları üzerinde yapılan bir çalışma, bir DKT yardımıyla normal konuşmaya ulaşmanın prognozunun oldukça iyi olduğunu göstermiştir. Konuşma terapisine başladıktan yaklaşık altı ila sekiz hafta sonra, çocuğunuz konuşma ve dil becerilerinde ölçülebilir ilerleme göstermelidir.
Ek olarak, yarık damaklı çocuklar genellikle orta kulak problemlerinden dolayı işitme kaybı yaşarlar. Bu, konuşma gecikmesine neden olabilir, çünkü çocuklar dili konuşulduğunu duyarak öğrenirler. Konuşma gecikmesini önlemek için çocuğunuzu bir işitme uzmanına ve kulak burun boğaz (KBB) uzmanına götürün.
Yarık Damak İçin Konuşma Terapisi Teknikleri
İşitsel Geribildirim
İşitsel geri bildirim, konuşma kalıplarını düzeltmeye yönelik çok önemli bir ilk adımdır. Çocuk önce normal konuşma ile nazal sesleri ayırt etmeyi öğrenmelidir. Bu amaçla, DKT çeşitli teknikler kullanabilir. Çocuğunuz normal ve nazal konuşma kayıtlarını dinlemekten fayda görebilir veya DKT iki farklı konuşma türünü simüle edebilir.
Çocuğa ayrıca bir dinleme tüpü kullanması talimatı verilebilir. Tüpün bir ucu kulağa yakın tutulacak, diğer ucu ise burun deliğinin hemen içine yerleştirilecektir. Daha sonra nazal sesi duyabilmesi için konuşması istenecektir.
Artikülasyon Uygulaması
Yarık damaklı çocuklar için konuşma terapisi teknikleri, artikülasyon pratiğini vurgular.
1)Genizsil Patlayıcılar
Patlayıcı ses, ses yolu dudaklar veya dil gibi bir konuşma yapısı tarafından engellendiğinde üretilen bir sestir. Yarık damaklı gençler, cerrahi tedaviden sonra bile genizsil patlayıcılar üretirler. Bu genellikle dili yanlış konumlandırdıklarında ortaya çıkar. DKT, dilin arkasını aşağı itmek için çocuğun esnemesini sağlayabilir. Ağzının nasıl gerildiğini hissetmesi istenecektir. Esnerken, sesi üretme alıştırması yapmalıdır. Aynı anda dinleme tüpünü de kullanabilir.
2)Faringeal Patlayıcılar
Dilin tabanı farinkse karşı geriye doğru hareket ettiğinde bir faringeal patlayıcı üretilir. DKT, çocuğa “ng” sesini çıkarmaya teşvik eder. Bununla ilgili bir sorunu varsa, DKT çenenin altında yukarı doğru bastırırken dilin ucunu aşağı doğru bastırmak için bir dil bıçağı kullanılabilir. Çocuk”ng” sesini başarılı bir şekilde çıkardıktan sonra, “k” sesini çıkarmak için dilini tutup bırakması istenecektir.
3)Faringeal Sürtünmeliler
Dil geri çekildiğinde ancak dilin tabanı faringeal duvarla temas etmediğinde bir faringeal frikatif üretilir. DKT, çocuğunuzu önce yüksek bir “t” sesi çıkarmaya, ardından dişleri kapalıyken “ts” sesi çıkarmaya teşvik edecektir. Dudakları yuvarlayarak “ch” veya “sh” seslerini uygulayabilir. Dilgem ayrıca bu özel seslere yönelik araçlar da sunar. Çocuğunuzun dilinin “sh” veya “ch” sesleri için doğru pozisyonunu anlayabilmesi için ağzından dokunsal geri bildirim sağlarlar.
4)Damak-Dorsal Üretimleri
Bir palatal-dorsal üretim, lateral bir peltek ile sonuçlanabilir. Genellikle dişlerin yanlış kapanması nedeniyle ortaya çıkabilirler. DKT, çocuğunuzun dilin ortasına bastıracak şekilde konumlandırılmış bir dil bıçağını ısırmasını sağlayabilir. Çocuğunuz daha sonra “k”, “g” ve “ng” sesleriyle birlikte “t”, “d” ve “n” sesleri gibi sesler üretme alıştırması yapacaktır.
Orijinaline buradan ulaşabilirsiniz.
Diğer makalelerimize göz atmak için buraya tıklayabilirsiniz.