Çift Tanı; Otizm ve İşitme Kaybı

2018

11

Eylül

Çift Tanı; Otizm ve İşitme Kaybı Uzmanlık Alanlarımız / Özel Eğitim

Amy Szarkowski, PhD;

Jennifer Johnston, EdD, CCC-SLP

Eğer çocuk işitme kaybı yaşıyorsa ve bunun yanında otizm semptomları gösteriyorsa, bir odyoloji uzmanı en uygun tedavi için ne yapmalı?

Bir odyoloji uzmanı olarak, yardımlaşmaya en kapalı olan hastaya bile duyma konusunda nasıl yardım sağlanır bilmek gerekiyor. Açıklayıcı bir şekilde odyoloji test sonuçlarını aileyle ya da ebeveynle paylaşabiliyor olmak gerek. İşitme kaybının etiyolojisinin de bilinmesi önem taşır. Güncel odyoloji araştırmalarına hakim olmak hatta onlara katkı sağlamak da işin gerekli kısımlarındandır.

Ve sonrasında, otizm spekturum bozukluğu olma ihtimali olan bir çocuğu seansa alabilirsin ve hala bir sonraki adımda ne yapman gerektiği konusunda şüphelerin olabilir. İşitme kaybı ve otizm spektrumu teşhisinin birlikte konulması nadir bir durum değildir. Genel nüfusta otizm spektrum bozukluğu oranı 68’de 1 iken, işitme engelli çocuklarda otizm teşhisi olasılığı 59’da 1’dir.

Literatür taramalarından ve bizim klinik tecrübelerimizden çıkan sonuçlara göre, otizm şüphesi durumunda kullanacakları stratejileri odyoloji uzmanlarıyla paylaşıyoruz.

Çift Teşhis

İşitme engeli olan çocuklarda otizm oranı her ne kadar yüksek olsa da tanısal çerçeve o kadar da belirgin değildir.

İşitme engeli olan çocuklarda otizm spektrumunu değerlendirmek zorlu bir süreçtir. Aileler genellikle çok sayıda uzmana giderler ve teşhis öncesinde birbiriyle çelişen tavsiyeler alabilirler. Ebeveynlerin endişelerini dinlemek, cevabının olmadığında bunu kabul etmek, gerektiğinde işitme engeli olan otizm teşhisli çocuklarla çalışan başka bir uzmana yönlendirmek bu süreci daha kolay hale getirebilir.

İşitme kaybı olan çocuklarda otizm teşhisi işite kaybı olmayan çocuklara göre daha geç konulur. Dolayısıyla kliniklerden daha geç yardım alırlar. Yüksek oranda nöbetler, sindirim sistemi ile alakalı bozukluklar ve uyku güçlükleri genellikle bu çocuklarda ek medikal bir durum olarak meydana çıkabilir. Bunlar gibi medikal sorunlar tanı çerçevesini daha karmaşık hale getirebilir ya da tanı almasını geciktirebilir.

Tanısal Zorluklar

İşitme kaybı olan çocuklarda odyoloji uzmanlarının ortak olarak gördüğü davranışlar otizmi maskeleyebilir ya da otizm teşhisiyle karışabilir.

Örneğin, otizm spektrumunda zayıf göz kontağı sosyal bilişte gerilikle alakalıdır. Fakat işitme engelli çocuklar kişilerin yüzlerine bakmayabilirler; çünkü konuşulan dili anlamada güçlük çekiyor olabilirler. Bu da zayıf göz temasına sebebiyet verir.

Ekolali, otizmli bireylerde sıklıkla görülür. Bunun yanında 18-24 ay aralıklarında işitme engelli çocuklarda da dil-öğrenme stratejisi olarak karşımıza çıkar.

Dil kavrama becerisi, oral-dil kullanıcısına olan yetersiz ulaşımdan dolayı ya da bilişsel kısıtlamalar sebebiyle azalabilir. Bu durum çocukta değişimlere ya da geçişlere karşı bir direnç oluşturabilir. Otizm tanısı almış çocuklar da sıklıkla katı ve direnç gösteren davranışlar sergilerler.

İşitme kaybı olan yaşça daha büyük çocuklar kendi dünyalarını daha anlaşılır ve tanıdık yapmak adına oyun ya da konuşma esnasında kontrolü ellerinde tutmak isteyebilirler. Benzer bir şekilde, otizm spektrumunda da bir konu üzerine aşırı odaklanma ya da etkileşim durumlarında belirlenmiş bir dili kullanma görülebilir. Bu, tahmin edilemeyen dünyayı kontrol etmek için geliştirilmiş bir yöntemdir.

Otizm tanısında en etkili yol multidisipliner, otizm hakkında yetkin bir ekiple çalışmaktır. American Academy of Pediatrics’in önerisine göre otizm tanısı için bir psikolog ve tıp hekimi beraber çalışmalıdır. Çoğu hastanelerde psikolog, tıp hekimi (nörolog ya da gelişim hekimi) ve dil konuşma terapistleri beraber çalışırlar.

Otizmin tanı kriterinde çocuğun dil konusunda belirli bir güçlüğünün olması artık zorunlu bir kriter değildir. Fakat, pragmatik dil zorluklarında ve limitli kelime becerilerinde dil gelişimi önemli bir rol oynar. Dilin bu denli önemli oluşu sebebiyle otizm tanısında dil konuşma terapistlerinin de önemi büyüktür.

Uygulamaya Koymak

Odyolojistler, işitme kaybı olan çocukların aileleriyle iletişim kurmada ön sırada çalışırlar. Aileler ya da çocuğun bakımını üstlenen kişiler sıklıkla çocuklarının davranışlarının sebebini sorarlar. Sebebi işime kaybı mıdır yoksa başka bir şey mi vardır? Bu davranışlardan bazıları limitlenmiş mimik kullanımı, gecikmiş konuşma, babıldanmanın olmaması, garip sesler çıkarması ya da alışılmadık bir ses tonu kullanımı ve göz temasında zorluk gibi konular olabilir. Peki, bir odyoloji uzmanı olarak ne yapabilirsiniz?

  1. Multidisipliner bir ekipten değerlendirmeler isteyin. Tıp hekimi, pedegog, psikiyatrist ya da nörolog, dil konuşma terapisti ve psikologtan oluşan bir ekipten yardım alabilirsiniz. Uzmanlar teşhis koymadan önce pek çok tanı dışı durumları değerlendirmelidirler. Zeka güçlüğü, iletişim bozuklukları, kaygı bozukluğu, duyu sorunları, nöbet ve hatta travma sonrası stres bozukluğu bile otizm tanısı konmadan önce göz önünde bulundurulmalıdır.
  2. Klinik uzman olarak bildiğin her şeyi paylaş. İşitme güçlüğü ya da kaybı olan çocuklarla ilgili deneyimlerini paylaşman çok önemlidir. Spesifik tanılardan kaçınarak (otizm gibi) çeşitli tavsiyelerde bulunabilirsiniz. “Takip ettiğim pek çok çocukta bu tarz davranışları görüyorum.” ya da “Bu, tipik olarak çocuklarda gördüğüm bir şey değil. Belki de başka bir sebep aramalıyız.” gibi cümleler kullanarak uzmanlık alanınızın size kattıklarını paylaşabilirsiniz.
  3. Faydalı kaynakların farkında ol ve paylaş. İşitme engelli çocuklarda otizm ile ilgili kaynakları okumak ve onları paylaşmak sürece katkı sağlayabilir.
  4. İşitme engelli çocuklarda otizm konusunda çalışan uzmanlardan psikolojik, bilişsel ve dil gelişimi hakkında bilgi edin. Araştırmalara göre, çift tanılı çocuğu olan aileler için mücadele daha fazladır. Her grup için çok çeşitli davranışlar mevcuttur. İşitme güçlüğü olan otizmli çocuklar amplifikasyona karşı direnç gösterirler. Ailelerle çocuğun tolere edemediği ekipmanlar hakkında (kulaklık, timpanogram gibi) konuşulmalıdır ve ürünleri tasarlayan mühendislerle çocuğun beklentilerini karşılamak için beraber çalışılmalıdır.

Geçişler otizmli çocuklar için zorlayıcı olabilir. Olası geçişlerde yaşanacak güçlükler için dikkatlice bir plan oluşturmak gerekir. Eğer işitme kaybı ve otizm alanında yetkin birine ulaşmak sizin için güç ise aileleri daha yetkin uzmanların olduğu kliniklere ya da servislere yönlendiriniz.

Orijinal Metin: https://leader.pubs.asha.org/article.aspx?articleid=2677925

Kaynakça:

  • American Academy of Pediatrics. (2007). Clinical report: Management of children         with autism spectrum disorders. Pediatrics120(5), 1162–         1182. [Article] [PubMed]
  • American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Washington, D.C..
  • Centers for Disease Control and Prevention. (2018). Autism spectrum disorder (ASD)     data & statistics. Retrieved from: www.cdc.gov/ncbddd/autism/data.html
  • Szarkowski, A., Flynn, S., & Clark, T. (2014). Dually diagnosed: A retrospective study of the process of diagnosing autism spectrum disorders in children who are         deaf and hard of hearing. Seminars in Speech and Language35(4), 301–   308. [Article] [PubMed]
  • Szarkowski, A., Mood, D., Shield, A., Wiley, S. & Yoshinaga-Itano, C. (2014). A          summary of current understanding regarding children with autism spectrum     disorder who are deaf or hard of hearing. Seminars in Speech and       Language35(4), 241–259. [Article] [PubMed]
  • Szymanski, C., Brice, P., Lam, K., & Hotto, S. (2012). Deaf children with autism                       spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders42(10),      2027–2037. [Article][PubMed]
  • Wiley, S. (2016). Medical perspectives on children who are deaf/hard of hearing            with an autism spectrum disorder. Retrieved            from: www.raisingandeducatingdeafchildren.org
  • Wiley, S., Gustafson, S., & Rosniak, J. (2014). Needs of parents of children who are       deaf/hard of hearing with autism spectrum disorder. Journal of Deaf Studies     and Deaf Education19(1), 40–49. [Article] [PubMed]

PROBLEM TARAMA ENVANTERİ

Çocuğunuzun Problemini Birlikte Değerlendirelim!

UZMANLIK ALANLARIMIZ

Yorum yazın

DİLGEM Eğitim Öğretim Danışmanlık ve Yayıncılık Ltd. Şti. Atatürk Mahallesi Girne Caddesi Zengin İş Merkezi No: 20 D: 7-9 Ataşehir / İSTANBUL

+90 (216) 456 42 42

dilgem@dilgem.com.tr

www.dilgem.com.tr

FOTO GALLERİ

  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf12.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf14.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf13.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf10.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf1.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf2.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf3.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf4.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf5.jpg