Çocukluk Travmaları: Tanıma, Değerlendirme ve Klinik Müdahale Yaklaşımları
Çocukluk döneminde yaşanan travmatik deneyimler, bireyin nörogelişimsel, duygusal ve sosyal işlevselliği üzerinde uzun süreli etkiler bırakabilmektedir. Alan yazında Olumsuz Çocukluk Deneyimleri (ACE) çalışmalarından bu yana, travmanın erken tanınmasının ve buna uygun müdahale planlanmasının klinik ve eğitsel sonuçlar açısından belirleyici olduğu bilinmektedir. Bu eğitim, çocukluk travmalarının kuramsal temellerini, değerlendirme süreçlerini ve klinik/eğitsel ortamlarda uygulanabilecek müdahale yaklaşımlarını ele almaktadır.
Temel Kazanımlar
• Çocukluk döneminde travmanın nörogelişimsel, duygusal ve davranışsal etkilerini kavrayabileceksiniz.
• Olumsuz Çocukluk Deneyimleri (ACE) modelini ve travmanın kümülatif risk faktörlerini değerlendirme çerçevelerini tanımlayabileceksiniz.
• Travma belirtilerini gelişimsel dönemlere (okul öncesi, okul çağı, ergenlik) göre ayırt edebileceksiniz.
• Bağlanma örüntüleri ile travma öyküsü arasındaki ilişkiyi değerlendirme sürecine entegre edebileceksiniz.
• Travma bilgili yaklaşım (trauma-informed care) ilkelerini klinik ve eğitsel uygulamalarınıza aktarabileceksiniz.
• Travma sonrası stres belirtileri gösteren çocuklarla çalışırken vaka yönlendirme ve disiplinler arası iş birliği süreçlerini planlayabileceksiniz.
• Çocuklarla travma temelli çalışmalarda etik yükümlülükleri (bildirim yükümlülüğü, gizlilik sınırları) gözeterek uygulama yapabileceksiniz.
Eğitim İçeriği
Eğitim içeriği, çocukluk travmasının kuramsal temellerinden başlayarak değerlendirme ve müdahale süreçlerine uzanan bir çerçevede yapılandırılmıştır. Katılımcılara, alan yazında kabul gören modeller ve klinik araçlar üzerinden hem kuramsal hem uygulamaya dönük bilgi aktarılacaktır. İçerik, uzmanların günlük klinik ve eğitsel pratiklerinde doğrudan kullanabilecekleri bir çerçeve sunacak şekilde tasarlanmıştır.
1. Bölüm: Travmayı Anlamak – Kuramsal Temeller
• Travma kavramının tanımı, türleri (akut, kronik, kompleks travma) ve gelişimsel travma kavramı
• Olumsuz Çocukluk Deneyimleri (ACE) çalışması ve kümülatif risk modeli
• Travmanın nörogelişimsel etkileri: stres tepki sistemleri ve öz-düzenleme güçlükleri
• Polivagal Teori çerçevesinde travma tepkilerinin (savaş-kaç-don) değerlendirilmesi
• Bağlanma kuramı (Bowlby, Ainsworth) ve travmatik bağlanma örüntüleri
2. Bölüm: Değerlendirme ve Tanılama
• DSM-5-TR'de travma ve strese bağlı bozukluklar tanı ölçütleri
• Çocuklarda Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) belirtilerinin gelişimsel dönemlere göre farklılaşması
• Klinik görüşme ve gözlem yoluyla travma öyküsü alma teknikleri
• Karmaşık travma / Gelişimsel Travma Bozukluğu kavramı ve ayırıcı tanı
• Bakım veren ve öğretmen bildirimlerinin değerlendirme sürecine entegrasyonu
3. Bölüm: Müdahale Yaklaşımları
• Travma bilgili yaklaşım (trauma-informed care) ilkeleri ve uygulama alanları
• ARC Modeli (Attachment, Regulation, Competency) çerçevesinde müdahale planlama
• Travma Odaklı Bilişsel Davranışçı Terapi (TF-CBT) yaklaşımına genel bakış
• Oyun terapisi temelli müdahale ilkeleri
• Duygu düzenleme ve somatik farkındalık çalışmalarının klinik/eğitsel ortamda kullanımı
4. Bölüm: Disiplinler Arası İş Birliği ve Etik Uygulama
• Psikolog, PDR, çocuk gelişimi uzmanı ve özel eğitim uzmanı iş birliğinde vaka yönetimi
• Okul temelli müdahale ve yönlendirme süreçleri
• Çocuk Koruma Kanunu kapsamında bildirim yükümlülüğü ve etik sınırlar
• Vaka örnekleri üzerinden tartışma ve uygulama
Kimlere Yönelik?
Bu eğitim, ruh sağlığı ve eğitim profesyonellerine yöneliktir.
• Psikologlar
• Psikolojik Danışmanlar (PDR)
• Çocuk gelişimi uzmanları
• Özel eğitim ve rehabilitasyon uzmanları
ve ilgili bölümlerin son sınıf öğrencileri.
Eğitmen Hakkında
Klinik Psikolog Ekrem MUYAN; yaklaşık 6 yıldır özel kliniğinde ve online platformlarda psikolojik danışmanlık ve psikoterapi çalışmaları yürütmektedir. Çocuk, ergen, yetişkin, aile ve çiftlerle çalışmakta; danışanlarını duygusal, bilişsel, davranışsal ve ilişkisel örüntülerini bütüncül bir çerçevede ele alarak değerlendirmektedir. Çalışmalarında Bütüncül Psikoterapi yaklaşımından yararlanarak duygu, düşünce ve davranış süreçlerini; yaşam öyküsü, travmatik yaşantılar, aile dinamikleri ve mevcut psikolojik belirtilerle birlikte değerlendirmeyi önemsemektedir. Klinik değerlendirmede psikopatoloji bilgisi ve psikofarmakolojik tedavi süreçlerine ilişkin farkındalığı gözetmekte; gerekli durumlarda ilgili uzmanlık alanlarıyla iş birliğini önemsemektedir.
