Çocuklarda Kekemelik Neden Başlar? Ebeveynler Ne Yapmalı?

Çocuklarda kekemelik, özellikle 18 ay ile 4 yaş arasında sıkça görülen bir konuşma akıcılığı sorunudur. Birçok ebeveyn için endişe verici olsa da, erken konuşmaya başlayan çocuklarda geçici kekemelik oldukça yaygın olabilir. Uzmanlara göre bu durum çoğu zaman çocuğun düşünme hızının konuşma becerilerinin önüne geçmesinden kaynaklanır. Peki çocuklarda kekemelik neden olur, hangi durumlarda normal kabul edilir ve ebeveynler nasıl yaklaşmalıdır? Bu yazıda küçük çocuklarda kekemelik hakkında bilinmesi gerekenleri ele alıyoruz.

Bu makale, yazarının izniyle İngilizce aslından Türkçeye çevrilerek DİLGEM tarafından yayımlanmıştır.

Makalenin orijinali için tıklayınız.

Erken Konuşan Çocuklarda Kekemelik Normal mi?

Erken konuşmaya başlayan çocukların 18 ay ile 4 yaş arasında bir süre kekemelik yaşaması çok endişe verici olmakla birlikte, hiç de nadir görülen bir durum değildir. Bu durum birdenbire başlayabilir ve genellikle birkaç gün, hafta veya ay sonra aynı hızla sona erer.

Peki Neler Oluyor?

Bazı küçük çocuklarda kekemelik (aynı zamanda geveleme olarak da adlandırılır) hafiftir; birkaç cümlede bir y-y-y-yanlış başlangıçlar görülür. Diğerlerinde ise daha şiddetlidir, çoğu cümlede görülür, etkili iletişimi engeller ve çocuğun daha az konuşmasına neden olur.

Bazı küçük çocuklar kekemelik konusunda endişe belirtileri gösterir, gözlerini hızla kırpar, ses tonunu yükseltir veya endişeli görünürler. Yorgun, heyecanlı, endişeli, kızgın veya üzgün olmak genellikle kekemeliği daha da kötüleştirir.

Küçük Çocukların Beyin Gelişimi ve Konuşma Akıcılığı

Beynin çok aktif olduğu küçük çocukların düşünceleri, kelimeleri söyleme fiziksel yeteneklerinin önüne geçebilir. Ya da bir annenin de yazdığı gibi “Zeki çocukların beyinleri ağızlarından daha iyi çalışır.”

National Institute on Deafness and Other Communication Disorders’a göre, kekemelik tüm çocukların yüzde beş ila onunda görülür ve çoğu zaman bu durum zamanla geçer. Kekemelik, bir çocuğun konuşma isteği konuşma ve dil becerilerini aştığında ortaya çıkabilir. Bu durumda, çocuklar konuşma becerileri gelişene kadar kekelemeye başlayabilirler.

Dil ve Konuşma Terapisti Patricia McAleer-Hamaguchi şöyle yazmıştır: “Çocuğunuzun dil becerilerinde büyük bir sıçrama yaşadığı dönemde, cümlelerini akıcı bir şekilde kurmakta zorluk çekmesi doğaldır. Beyninin bir bilgisayar gibi, doğru kelimeleri doğru sırayla bulmaya çalıştığı bir dönemdir. Bilgisayar arama yaparken, ağzı dinlenme (yani tekrar) moduna geçebilir.”

Ebeveynler Neden Endişeleniyor?

Daha önce akıcı konuşan bir çocuk kekelemeye başladığında, birçok ebeveyn kendini suçlar veya çocuğun hayatının diğer yönleri hakkında endişelenir. Eğer siz de böyle hissediyorsanız, suçlayacak birini veya bir şeyi aramayı bırakın. Küçük çocuklarda kekemeliğin çevresel stres faktörlerinden kaynaklanması çok nadirdir. Bu durum genellikle dil becerilerinin gelişiminde geçici bir aşamadır. Daha önce akıcı konuşan çocuk, büyük olasılıkla çok geçmeden tekrar öyle olacaktır.

Çocuğunuz Kekeliyorsa Yapabilecekleriniz

Küçük çocuklar, özellikle dil gelişiminin hızlı olduğu dönemlerde, geçici bir konuşma akıcılığı sorunu olan kekemelikle sık sık karşılaşırlar. Bu dönemde çocuğun iletişim becerileri, büyük ölçüde ebeveynlerin sakin ve cesaret verici tavırları sayesinde gelişir.

• Bekleyin ve gözlemleyin. Birçok çocuk konuşmayı öğrenirken kekeleme aşamasından geçer, bu nedenle çoğu uzman, çocuğunuz üç yaşına gelene kadar beklemenizi önerir.
• Sabırlı olun ve dinleyin. Çocuğunuz konuşmaya çalışırken takılırsa, normal göz teması kurun ve sakin bir şekilde konuşmasını bitirmesini bekleyin. Kelimeler vermeyin veya cümlelerini tamamlamayın. Onunla konuşacak vaktiniz yoksa, ne zaman vaktiniz olacağını söyleyin ve sözünüzü tutun.
• Tavsiye vermekten kaçının. Çocuğunuza derin nefes almasını, yavaşlamasını veya cümleye baştan başlamasını önermeyin. Çocuğunuzun özgüvenini azaltarak sorunu daha da kötüleştirebilirsiniz.
• Çocuğunuzla yumuşak, yavaş, anlayışlı ve rahat bir ses tonuyla konuşun. Hızlı konuşursanız, çocuğunuz size yetişmek için acele edebilir.
• Gülümseyerek onu cesaretlendirin. Çocuğunuz konuşurken yüzünüzde hoş ve rahat bir ifade tutun.
• Cümleyi tekrarlayın. Çocuğunuz konuşmasını bitirdikten sonra, cümleyi akıcı bir şekilde tekrarlayın, böylece onu anladığınızı bilir ve cümlenin akıcı bir şekilde söylendiğini duyabilir.
• Çocuğunuzla tamamen bireysel olarak ilgilenmek için zaman ayırın. Her gün sadece çocukla hoş, stressiz bir sohbet için zaman ayırın.
• Bir seferde yalnızca tek bir soru sorun. İletişiminizi kısa, basit ve olumlu tutun.
• Çocuğunuzun hayatının temposunu yavaşlatın. Mümkün olduğunca sakin ve telaşsız bir ortam sağlayın.
• Konuşma gerektirmeyen aktiviteler sunun. Kekemelik özellikle belirgin olduğunda, çocuğunuzun konuşma gerektirmeyen bir şey yapabileceği bir aktivite bulun. Bu çizim, okuma, dans, açık havada oyun veya diğer sözel olmayan oyun aktiviteleri olabilir.
• Sorunu destekleyici ve nazik bir şekilde kabul edin. Zaman zaman, “Bana söyleyecek o kadar çok önemli şeyin var ki, hepsini söylemek senin için zor olabilir!” veya “Bazen konuşmak herkes için zordur.” veya “Zor olsa bile bana anlatmak için çabalamanı seviyorum.” veya “Ağabeyin de (veya annen, veya başka biri) küçükken konuşmakta zorlanıyordu, ama şimdi ona bak!” gibi ifadeler kullanabilirsiniz.
• Tanıdık hikâyeleri, çocuk şarkılarını ve tekerlemeleri gözden geçirin. Çocuğunuzu, iyi bildiği hikâyeleri size anlatması için teşvik edin. Onlarla birlikte basit, tanıdık şarkılar ve tekerlemeler söyleyin. Bunlar genellikle yapılandırılmamış konuşmalardan daha akıcıdır.

Kekemelik Ne Zaman Uzman Desteği Gerektirir?

Bu stratejiler, çocuğunuzun aksi takdirde stresli bir dönemden geçebileceği bu süreçte gelişmesine ve güçlenmesine yardımcı olacaktır. Zamanla kekemelik sorunu muhtemelen ortadan kalkacaktır, ancak çocuğunuz gerçekten zorlanıyorsa ve kekemelik üç ila altı ay içinde veya üç yaşına kadar düzelmediyse, doktorunuzla konuşarak bir konuşma terapistine yönlendirmesini isteyiniz.