Pozitif Ebeveynlik Nedir?

Pozitif Ebeveynlik Nedir?

Pozitif ebeveynlik, ebeveyn ile çocuk arasında iletişim ve karşılıklı saygıya dayalı güçlü ve derin bir bağlılık ilişkisi geliştirmeye odaklanır. Olumlu ebeveynlik, çocuklara sadece neyi değil aynı zamanda nedenini de öğretmeye odaklanır. Olumlu ebeveynlik, çocukları kendi kendini kontrol etme konusunda eğitmek anlamına gelir.

Olumlu ebeveynliğin üç ana bileşeni vardır:

  • Kurallar ve sonuçlar ortaya konur, sıklıkla tartışılır ve uygulanır.
  • Ebeveynler, öz disiplini geliştirmek için cezalandırılma korkusuna dayalı emirlere uymak yerine çocukların disiplini içselleştirmelerine yardımcı olmaya odaklanır.
  • Ebeveynler, çocukların düşüncelerini anlamak için aktif dinlemeyi kullanır. Bu dinleme, ebeveynlerin yanlış anlamaları veya yanlış mantık bağlantılarını düzeltmesine izin verir.

 

Pozitif Ebeveynliğin Aktif Örneği

Pozitif ebeveynliğin aktif bir örneğine bakalım:

Ayşe Hanımın 10 yaşındaki oğlu Ahmet bir sorunla ona gelir. Yan kapı komşusu Hasan (Ahmet’ten daha büyük ve güçlüdür), Ahmet’in kumbarasından beş lira ve Ahmet’in elinden dondurmasını alır. Ayşe Hanım, Ahmet’i dinler ve oğlunun hayal kırıklığını, öfkesini ve çaresizlik duygularını anlar.  Ayşe Hanım  anladıklarını tekrar eder ve Ahmet’’e durumu nasıl idare etmek istediğini sorar.

Ahmet, Ayşe Hanım’a Hasan ile yüzleşmek istediğini, ancak Ayşe Hanımın yakınlarda olmasını istediğini söyler. Ayşe Hanım, Ahmet’e bunun iyi bir fikir olduğunu düşündüğünü ve hazır olduğunda ona haber vermesini söyler.

Ancak Ayşe Hanım, Ahmet’in kumbarasından izinsiz para aldığından bahsetmez çünkü bu da bir aile kuralına aykırıdır. Ayrıca, Ayşe Hanım, Ahmet’in büyükannesinin evinde izinsiz kurabiye yediği için tatlı yemesinin yasaklandığı sırada dondurma aldığından da bahsetmez.

İki saat sonra Ayşe Hanım, Hasan ile yüzleşirken Ahmet’in yanında durur ve beş lirasını geri ister. Hasan’ın babası konuşmaya kulak misafiri olur ve  Hasan’ın Ahmet’e  yaptıklarından dolayı üzüntüsünü göstermek için on lira vermesini sağlar. Ayrıca Hasan ve Ahmet’e zorbalığın ne demek olduğunu anlatır.

Ayşe Hanım, Ahmet’le eve geri döner ve Ahmet’in durumu nasıl ele aldığından dolayı ne kadar gurur duyduğunu söyler. Ayşe Hanım daha sonra Ahmet’le oturup çiğnediği iki kuralı ve bir dahaki sefere kötü kararlar vermekten nasıl kaçınabileceğini  konuşur. Ayrıca bir hafta boyunca tatlı yiyemeyeceğini ve kuralları çiğnediği için on lirasına ve kumbarasındaki bir aylığına el koyacağını söyler. Bir hafta sonra, her şey eski haline döndüğünde Ayşe Hanım, Ahmet’i en sevdiği dondurma mekanına götürür ve yaklaşan bir balık tutma gezisini planlamak için uzun bir konuşma yaparlar.

 

İşte pozitif ebeveynlik konusundaki aktif örneğimizin adım adım incelemesi:

 

  1. Ayşe Hanım, elindeki konuya konsantre olarak Ahmet’i dinler.
  2. Ayşe Hanım, çocuk sorunuyla ilgilenirken Ahmet”e desteğini sunar.
  3. Ayşe Hanım, yanlışları yüzünden onu disiplin altına almadan önce Ahmet”le olan ilişkisini ve çocuğun şu anki sorununu ortaya koyar.
  4. Ayşe Hanım, Ahmet’in yanlışlarını görmezden gelmez, uygun bir zamanda bunları gösterir çocukla konuşur.
  5. Ayşe Hanım, Ahmet”in davranışının sonuçlarını yaşamasını sağlar.
  6. Ayşe Hanım,  Ahmet’in davranışının sonuçları uyguladıktan sonra, ikisi de  anne ve oğul ilişkilerine yeniden odaklanır.

 

Pozitif Ebeveynlik Demek: Hedefin Sonu

Öyleyse, bu örnek günlük yaşamda pozitif ebeveynliği kullanmaya nasıl uygulanabilir? Odağı değiştirerek başlıyoruz.

Hedefi aklımızda tutuyoruz: Çocukların sağlıklı, düşünceli ve özgün yetişkinler olmaları için ihtiyaç duydukları araçları geliştirmelerine yardımcı olmak.

Pozitif ebeveynlik yetişkin olarak ebeveynlikte başlar: Bu çocuklarına canlı örnekler olarak hizmet eden ebeveynler demektir. Olumlu ebeveynlik, düşüncelerinizi ve inançlarınızı çocuklarınızla paylaşmak demektir. Olumlu ebeveynlik yapmaya karar verdiğinizde, çabalarınızı geliştirmek için yapabileceğiniz dört şey var:

  • Tutarlı olmak
  • Besleyici bir ortam yaratmak
  • Çocuk gelişimi hakkında bilgi edinmek
  • Ebeveyn olarak nihai hedefinizin tam işlevli bir yetişkin yetiştirmek olduğunu unutmamak

 

Pozitif Ebeveynlik Demek : Tutarlılığı Korumak için Araçları Kullanın

Dr. Phil, “Çocuklar, davranışlarının bir sonucu olarak ne olacağını zamanın% 100’ünde mutlak bir kesinlikle tahmin edebilmelidir.” Diyor.

Bu kesinlik duygusunu yaratmak, ebeveynliğin en büyük zorluğu olabilir. Bununla birlikte, çocukların öğrenmelerine ve kendi kendilerine koydukları sınırları yaratmalarına yardımcı olmanın en önemli parçasıdır; bu öz denetim geliştirmenin habercisidir. Çocuklar sürekli öğreniyor ve öğrendiklerini test ediyorlardır. Ebeveyn bir sınır koyarsa, çocuklar genetik olarak bunu kontrol etmeye yatkındır. Çocuklar henüz “Geçmemem gereken çizgi bu” diyecek kabiliyetlere sahip değildirler. Bunun yerine çocuklar ne olacağını görmek için çizgiyi aşarlar. Sabit çizgiyi bulana kadar sınırları zorlarlar. Onu bulduklarında artık bu sınırı test etmeye gerek duymazlar. Sorun, yalnızca sınır hareket ettiğinde ve çocukların sürece yeniden başlaması gerektiğinde yeniden ortaya çıkar.

 

Pozitif Ebeveynlik Demek: Sınırları Belirleyin

Ebeveynler, çocukların nerede olduklarını öğrenip yollarına devam edebilmeleri için sınırları belirlemelerine ve bunları yerinde tutmalarına yardımcı olacak araçlara ihtiyaç duyar. Bu amaçla kullanılabilecek birkaç araç vardır. Bu durumda tavsiye  edilen şey Aile Sözleşmesidir.

Aile Sözleşmesi, ailenin birlikte geliştirdiği bir dizi kural ve sonuçtur. Kurallar ve sonuçlar Aile Sözleşmesi olarak yazılır ve yayınlanır. Sözleşme oluşturulduktan sonra gözden geçirilmeli ve öğrenilmelidir.

Bunu yapmanın en iyi yolunu, sözleşmeyi bir ay boyunca her gün, başka bir ay için haftalık, diğer ay için iki kez ve son olarak da sürekli olarak ayda bir kez gözden geçirmektir. Kurallar geniş bir şekilde ifade edilmeli ve olumlu bir şekilde ifade edilmelidir. Neyi yapamayacağınızdan ziyade ne yapabileceğinizin söylenmesi çok daha yapıcıdır. (Örnek: Nazik Olun, Güvende Olun, Düzenli Olun.)

 

Çocuk Gelişimi Bilgisi – Altı Alan

Ebeveynlik eğitiminde, çocuk gelişimini anlamak ebeveynler için anahtar bir araçtır. Çocuk gelişimi, her bir çocuk için altı gelişim alanına bakar.

  1. Entelektüel Gelişim – düşünce ve düşünce süreçlerinin büyümesi
  2. Sosyal / Duygusal Gelişim – kendimizi ve başkalarını anlamak, duyguları deneyimlemek, kişiler arası ilişkiler kurmak ve öz saygı geliştirmek
  3. Dil Gelişimi – iletişim becerilerinin geliştirilmesi (konuşma, okuma, yazma ve beden dili)
  4. Ahlaki Gelişim – empati geliştirmek ve doğruyu yanlışı deşifre etme yeteneği.
  5. Fiziksel Gelişim – fitness, beslenme ve diş sağlığı dahil olmak üzere vücudun büyümesi ve gelişmesi
  6. Cinsel Gelişim – erkek ve kadın bedenleri, duyguları ve tutumları arasındaki farkların farkında olmak; kucaklaşma ve başkalarına yakın olma arzusu; daha sonra hamile kalmaya ve doğum yapmaya izin veren hormonal değişiklikler; ve son olarak, fiziksel arzu.

Her alan, çocuğun kişiliğine, mizacına ve deneyimlerine bağlı olarak doğumdan yetişkinliğe kadar belirli bir yol boyunca gelişir. Her alanda başlangıç, orta ve ileri seviye vardır. Ebeveynler her seviyeye dair sağlam bir anlayışa sahip olduklarında, çocuklarının büyümesine daha iyi yardımcı olabilirler.

 

Erickson’un Psikososyal Gelişimi

Altı alana ek olarak, ebeveynler Erickson’un doğumdan ergenliğe kadar beş psikososyal gelişim alanı hakkında bilgi sahibi olmaktan yararlanabilir.

  1. Temel Güven Karşısında Güvensizlik (doğum-18 ay): Çocuklar dünyaya güvenmeyi öğrenirler.
  2. Bağımsızlık Karşısında Utanç ve Şüphe (18 ay-3 yaş): Çocuklar ayrı insanlar olduklarını gösterirler ve kendileri için bir şeyler yapmaya başlarlar.
  3. Girişimcilik Karşısında Suçluluk (3-6 yaş): çocuklar hayatın sınırlarını bulmaya başlar
  4. Üretkenlik Karşısında Aşağılık Duygusu (6-12 yaş): Çocuklar yaptıkları her şeyde başarılı hissetmek isterler. Özellikle okulda çocuklar öğrendiklerini ve büyüdüklerini ve yetişkinlerin başarılarından memnun olduklarını hissetmek isterler.
  5. Kimlik Kazanımı Karşısında Rol Karmaşası (Ergenlik Dönemi): Çocuklar anne ve babadan uzaklaşmayı öğrenir ve kendi yetişkinlik markalarını oluşturmaya başlar.

Psikososyal gelişimin her aşamasının olumlu veya olumsuz bir sonucu olabilir. Ebeveynler, olumlu sonuçlar elde etmeleri için ihtiyaç duydukları araçları sağlayarak çocuklara fayda sağlayabilir. Hem gelişim alanlarını hem de gelişimin psikososyal aşamalarını anlamak, ebeveynlere çocukların gelişmesine yardımcı olmak için ihtiyaç duydukları araçları verir.

 

Pozitif Ebeveynlik Demek: Besleyici Ortam Yaratın

Besleyici ortam/çevre yaratmak çocuğun yemek, giyim, uyku gibi basit fiziksel ihtiyaçları karşılamakla başlar. Aynı zamanda beslenme, fiziksel ihtiyaçların ötesine de geçer ve bunlar kabullenme ,sevgi, cesaretlendirme, doğru disiplini sağlamayı içerir.

Kabul: Çocuklar oldukları halleriyle değer görmek isterler. ‘’Ne olursa olsun, doğru ya da yanlış ben seviliyorum.’’ Diyebilmelilerdir.

Sevgi: Önemsediğimiz birini kendimizi vermektir. Ebeveyn sevgisi; zamanı, önemsemeyi, sınırsız ilgiyi çocuğun hayatının her alanında ona sağlamaktır. Ebeveynler, çocukların her sosyal çatışmanın üstesinden olumlu bir şekilde gelmelerine yardımcı olarak sevgi gösterirler.

Cesaretlendirme: Teşvik olmak çocuğun hatalardan uzak durmasına ya da yaptığı hataları düzeltmesine yardımcı olur. Ayrıca, çocuğun hangi alanda iyi olduğunu bulmaya yardımcı olmak ve o alanını destekleyerek tutkularına peşinden gitmeye teşvik etmeyi de içerir.

Doğru Disiplin: Ebeveyn araçlarını kullanarak çocuğa öz kontrolü öğretmeyi sağlar. Öz kontrol ne olursa olsun kişinin kendi hareketlerini kontrol etme yeteceğini tanımlar.

 

Pozitif Ebeveynlik Demek: Etkili Disiplin

Disiplin bir öğretim sürecidir ve bu öğretim yalnızca yetişkinler sakin olduğunda ve net düşündüğünde gerçekleşir. Zihninizi, bedeninizi ve duygularınızı tam olarak kontrol edemiyorsanız asla disiplin uygulamaya çalışmayın. İşte etkili disiplin için dört adım:

  • Çocukların kuralları ve onları çiğnemenin olası sonuçlarını bilmesini sağlayın.
  • Çocukların zevk aldıkları bazı şeyleri yaparken kuralları korumalarına yardımcı olacak kararları nasıl verebileceklerini anlamalarına yardımcı olun.
  • Sonuçları gerektiği gibi uygulayın. Uygulamadan önce daima kuralları gözden geçirin ve beklentileri güçlendirin.
  • Bir ilişki kurma etkinliği yaparak ilişkiyi yeniden kurun. Birlikte yürüyüşe çıkın. Dondurma almaya gidin. Kitap okumak.

 

Pozitif Ebeveynlik Demek: Yetişkin Yetiştirmek

Doğumhanelerdeki yeni doğan bebekleri ilk kez tutan ebeveynler, bu güzel yeni insanlarla kuracakları ilişkinin büyük bir kısmının yetişkinler olacağının farkında değiller. Yine de bu bir gerçektir. Dahası, ebeveynlerin yetişkin çocuklarla olan ilişkileri, tamamen çocukları büyürken kurdukları ilişkilere dayanmaktadır.

Harry Chapin şarkısı, Cat’s in the Cradle, bu konsepti mükemmel bir şekilde gösteriyor. Şarkı sözleri, çocuk büyürken oğluyla vakit geçiremeyecek kadar meşgul bir babadan bahsediyor. Sonrasında da oğul, yetişkinliğinde artık emekli ve yaşlı babasıyla vakit geçiremeyecek kadar meşguldür. Oğul, babasından sevdikleriyle vakit geçiremeyecek kadar meşgul olmayı öğrenmiştir. Ebeveynler çocuklarını büyütürken, ömür boyu sürecek etkileri olan ilişkiler kurduklarını asla unutmamaları gerekir.

 

Kaynakça

Bu makale Barbara Harvey tarafından yazılmıştır. Orjinal versiyonunu buradan okuyabilirsiniz.